Nút thắt và điểm dày trong cuộn chỉ không chỉ là lỗi ngoại quan

Trong quá trình sản xuất và sử dụng chỉ may bao công nghiệp, một cuộn chỉ có thể xuất hiện các vị trí không đồng đều như:

• Nút thắt do nối hai đầu chỉ.
• Mối nối bằng cách chập, xoắn hoặc dán.
• Đoạn chỉ bị chồng sợi.
• Điểm dày bất thường do sai số ở công đoạn chập và se.
• Đoạn chỉ bị xù, rối hoặc kết cụm.
• Vị trí có đường kính lớn hơn đáng kể so với thân chỉ bình thường.

Nhìn bằng mắt thường, những vị trí này có thể rất nhỏ và chỉ xuất hiện vài lần trên một cuộn. Tuy nhiên, khi đi qua máy may bao với tốc độ cao, chúng có thể gây ra sự thay đổi đột ngột về lực căng, ma sát và quỹ đạo chuyển động của chỉ.

Hậu quả không chỉ dừng lại ở việc đứt chỉ. Một điểm dày bất thường còn có thể gây bỏ mũi, làm đường may thiếu ổn định, hư kim, kẹt chỉ trong bộ dẫn và tạo ra những đoạn đường may có độ bền thấp hơn bình thường.

Vì vậy, nút thắt và mối nối cần được xem là một chỉ tiêu chất lượng quan trọng, đặc biệt đối với chỉ dùng trên máy may bao chạy liên tục.

Table of Contents [Hide]

---

1. Nút thắt, mối nối và điểm dày bất thường là gì?

1.1. Nút thắt trong cuộn chỉ

Nút thắt là vị trí hai đầu chỉ được buộc trực tiếp với nhau. Đây thường là cách nối đơn giản nhất khi:

• Hết nguyên liệu trên công đoạn chập hoặc se.
• Xử lý chỉ bị đứt giữa quá trình sản xuất.
• Ghép phần chỉ còn lại từ hai cuộn khác nhau.
• Nối đầu chỉ khi sang cuộn hoặc đánh ống.

Nút thắt thường tạo ra một điểm có đường kính lớn gấp nhiều lần thân chỉ. Phần đầu chỉ thừa quanh nút cũng có thể tạo thành các nhánh nhỏ, làm tăng nguy cơ mắc vào lỗ dẫn hoặc khe của bộ căng.

1.2. Mối nối chỉ

Mối nối là vị trí hai đoạn chỉ được liên kết với nhau bằng một phương pháp nào đó, chẳng hạn:

• Buộc nút.
• Nối chập rồi xoắn.
• Nối bằng khí.
• Nối bằng nhiệt.
• Nối bằng keo hoặc vật liệu kết dính.
• Chồng hai đầu chỉ trên một đoạn nhất định.

Một mối nối tốt cần có độ bền phù hợp nhưng không được tạo ra sự thay đổi đường kính quá lớn. Nếu mối nối chắc nhưng quá dày, nó vẫn có thể không phù hợp với máy may tốc độ cao.

1.3. Điểm dày bất thường

Điểm dày bất thường là đoạn chỉ có tiết diện lớn hơn mức bình thường nhưng không nhất thiết có nút nối rõ ràng.

Nguyên nhân có thể gồm:

• Số sợi thành phần tại vị trí đó nhiều hơn thiết kế.
• Một hoặc nhiều sợi con bị cuộn vòng quanh thân chỉ.
• Quá trình chập bị chồng sợi.
• Chỉ bị rối trước khi vào vùng se.
• Lực căng các sợi thành phần không đồng đều.
• Sợi xù lông và kết cụm.
• Dầu hoàn tất hoặc tạp chất bám cục bộ.
• Chỉ bị ép, nóng chảy hoặc biến dạng trong quá trình sản xuất.

Điểm dày dạng này đôi khi khó phát hiện hơn nút thắt vì nó có thể kéo dài vài milimét đến vài centimet.

2. Vì sao một điểm dày nhỏ lại gây lỗi lớn trên máy may bao?

Chỉ may không đi trực tiếp từ cuộn đến kim. Trước khi tạo thành mũi may, nó phải đi qua nhiều bộ phận:

• Giá đỡ hoặc trục đặt cuộn.
• Các mắt dẫn chỉ.
• Đĩa căng chỉ.
• Lò xo điều hòa lực căng.
• Cần giật chỉ.
• Các thanh và lỗ dẫn gần đầu máy.
• Mắt kim.
• Vùng tương tác giữa kim, chỉ và móc tạo vòng.

Mỗi vị trí đều được thiết kế cho một khoảng đường kính chỉ nhất định. Khi nút thắt hoặc điểm dày đi qua, lực cản có thể tăng lên đột ngột.

Lực cản tăng không đều sẽ phá vỡ trạng thái cân bằng của hệ thống cấp chỉ. Tùy vào kích thước, độ cứng và hình dạng của điểm lỗi, máy có thể gặp một hoặc nhiều hiện tượng như:

• Chỉ bị ghì lại trong thời gian rất ngắn.
• Lực căng tăng vọt.
• Chỉ không được cấp đủ cho một chu kỳ tạo mũi.
• Vòng chỉ hình thành không đúng kích thước.
• Nút thắt mắc lại trong mắt dẫn.
• Điểm dày không đi qua được mắt kim.
• Chỉ bị cắt hoặc mài mòn mạnh tại mép kim.
• Đường may bị co hoặc siết cục bộ.

Ở tốc độ máy cao, hiện tượng này diễn ra trong thời gian rất ngắn nên người vận hành thường chỉ nhìn thấy kết quả cuối cùng là đứt chỉ hoặc bỏ mũi.

3. Rủi ro thứ nhất: Đứt chỉ đột ngột

Đứt chỉ là hậu quả phổ biến nhất khi nút thắt hoặc đoạn chỉ dày đi qua hệ thống dẫn.

Cơ chế gây đứt

Khi điểm dày đi vào đĩa căng hoặc mắt dẫn, lực ma sát tăng nhanh. Phần chỉ phía trước vẫn bị kim và cơ cấu giật chỉ kéo đi, trong khi phần phía sau bị giữ lại.

Lực kéo vì vậy tập trung tại một đoạn rất ngắn. Nếu lực kéo tức thời vượt quá sức chịu tải của chỉ, chỉ sẽ đứt.

Điểm đứt thường xuất hiện tại:

• Ngay nút thắt.
• Sát mối nối.
• Gần kim.
• Tại mắt dẫn có bề mặt bị xước.
• Sau đĩa căng chỉ.
• Tại đoạn chỉ đã bị tổn thương do ma sát.

Vì sao chỉ có độ bền tốt vẫn có thể bị đứt?

Độ bền kéo được đo trong điều kiện thử nghiệm ổn định. Trên máy may, chỉ chịu đồng thời nhiều tác động:

• Kéo giật theo chu kỳ.
• Uốn liên tục qua các mắt dẫn.
• Ma sát với đĩa căng.
• Ma sát với mắt kim.
• Nhiệt sinh ra ở vùng kim.
• Va chạm với mép bao và các chi tiết tạo mũi.

Một nút thắt làm tăng thêm lực cản đột ngột. Do đó, cuộn chỉ có độ bền trung bình đạt yêu cầu vẫn có thể đứt nếu độ đồng đều đường kính kém.

4. Rủi ro thứ hai: Máy bỏ mũi hoặc tạo mũi không hoàn chỉnh

Không phải lúc nào điểm dày cũng làm chỉ đứt ngay. Trong nhiều trường hợp, nó chỉ làm quá trình cấp chỉ bị chậm lại trong một hoặc hai chu kỳ.

Khi lượng chỉ cấp xuống không đủ, vòng chỉ phía sau kim có thể hình thành quá nhỏ hoặc sai vị trí. Móc tạo vòng không bắt được vòng chỉ, dẫn đến:

• Bỏ một mũi đơn lẻ.
• Bỏ nhiều mũi liên tiếp.
• Đường may bị đứt quãng.
• Mắt xích không khóa đúng.
• Đường may dễ tuột khi chịu kéo.
• Một mặt đường may nhìn bình thường nhưng mặt còn lại bị lỗi.

Đây là loại rủi ro nguy hiểm vì sản phẩm có thể vẫn đi qua công đoạn kiểm tra ngoại quan nếu tốc độ kiểm tra nhanh.

Khi bao được chất hàng, vận chuyển hoặc rơi trong quá trình bốc xếp, khu vực bỏ mũi có thể trở thành điểm bắt đầu của hiện tượng tuột đường may.

5. Rủi ro thứ ba: Kẹt chỉ tại bộ dẫn và cụm căng

Nút thắt có hình dạng không tròn đều. Hai đầu chỉ thừa hoặc phần vòng của nút có thể mắc vào:

• Lỗ sứ dẫn chỉ.
• Móc dẫn.
• Khe đĩa căng.
• Lò xo căng chỉ.
• Cần giật chỉ.
• Khe bảo vệ hoặc nắp máy.
• Mắt kim.

Khi bị mắc, cuộn chỉ có thể vẫn tiếp tục quay nhưng chỉ không được cấp xuống kim. Người vận hành có thể mất thời gian tìm nguyên nhân vì điểm kẹt nằm trong cụm dẫn và không dễ nhìn thấy.

Một số trường hợp chỉ bị kéo căng rồi bật ra khỏi vị trí kẹt. Khi đó máy không dừng ngay nhưng lực căng đường may bị thay đổi đột ngột, tạo ra một đoạn đường may bị siết hoặc lỏng bất thường.

6. Rủi ro thứ tư: Không đi qua được mắt kim

Mắt kim là một trong những vị trí có tiết diện nhỏ nhất trên đường đi của chỉ.

Kim cần được lựa chọn theo:

• Cỡ chỉ.
• Số sợi chập.
• Mức độ se.
• Đường kính thực tế của chỉ.
• Loại vật liệu bao.
• Tốc độ vận hành.

Nếu thân chỉ bình thường đã chiếm phần lớn tiết diện mắt kim, nút thắt gần như không thể đi qua.

Khi điểm dày đến mắt kim, có thể xảy ra ba tình huống:

• Nút bị chặn lại: Chỉ đứt ngay phía trên kim.
• Nút bị ép qua mắt kim: Bề mặt chỉ bị cạo xước, tưa hoặc giảm độ bền.
• Nút kéo lệch kim: Làm kim rung, cong hoặc va chạm với bộ phận tạo mũi.

Hiện tượng chỉ thường xuyên đứt ngay gần kim không phải lúc nào cũng do kim quá nhỏ. Cuộn chỉ có nút thắt hoặc đường kính biến động lớn cũng là nguyên nhân cần được kiểm tra.

7. Rủi ro thứ năm: Cong kim, gãy kim và hư hỏng chi tiết máy

Khi điểm dày bị kẹt tại mắt kim nhưng cơ cấu máy vẫn tiếp tục chuyển động, lực kéo có thể truyền trực tiếp lên kim.

Nếu lực tác động đủ lớn, kim có thể:

• Bị kéo lệch khỏi quỹ đạo.
• Cong nhẹ nhưng khó nhận biết.
• Va vào mặt nguyệt hoặc chi tiết tạo mũi.
• Bị mẻ đầu.
• Gãy trong quá trình vận hành.

Kim bị cong nhẹ thường gây ra chuỗi lỗi tiếp theo như:

• Bỏ mũi ngẫu nhiên.
• Chọc lệch mép bao.
• Làm xước móc tạo vòng.
• Phát sinh tiếng va chạm.
• Tăng đứt chỉ dù đã loại bỏ nút thắt.

Vì vậy, sau một lần kẹt chỉ nghiêm trọng, không nên chỉ nối lại chỉ và tiếp tục chạy. Người vận hành cần kiểm tra cả kim, mắt dẫn và bộ phận tạo mũi.

8. Rủi ro thứ sáu: Lực căng đường may thay đổi cục bộ

Để đường may ổn định, lượng chỉ cấp cho từng chu kỳ phải tương đối đồng đều. Nút thắt và điểm dày làm thay đổi ma sát, khiến lực căng tăng hoặc giảm trong thời gian ngắn.

Nếu lực căng tăng cục bộ:

• Miệng bao có thể bị nhăn.
• Đường may bị siết.
• Mép bao bị cắt hoặc rách.
• Chỉ chịu tải trước ngay khi vừa tạo mũi.
• Độ giãn dự phòng của đường may giảm.

Nếu điểm dày đi qua rồi lực căng giảm đột ngột:

• Mũi may có thể bị lỏng.
• Vòng chỉ nổi lên trên bề mặt.
• Mắt xích không ôm sát mép bao.
• Đường may dễ mắc vào vật khác.
• Khả năng tuột mũi tăng.

Một cuộn chỉ có nhiều điểm dày có thể làm đường may liên tục thay đổi giữa trạng thái căng và lỏng, dù người vận hành không điều chỉnh máy.

9. Rủi ro thứ bảy: Giảm độ bền thực tế của đường may

Độ bền đường may không chỉ phụ thuộc vào độ bền kéo của sợi chỉ. Nó còn phụ thuộc vào:

• Độ đồng đều của mũi may.
• Số lượng mũi trên một đơn vị chiều dài.
• Khả năng khóa mũi.
• Độ cân bằng lực căng.
• Tình trạng mép bao.
• Độ ổn định của quá trình tạo vòng.
• Mức tổn thương của chỉ khi đi qua kim.

Một điểm dày có thể làm chỉ bị cạo xước nhưng chưa đứt ngay. Đoạn chỉ đó vẫn nằm trong đường may với sức chịu tải thấp hơn.

Khi bao chịu rung, kéo hoặc va đập trong vận chuyển, đoạn chỉ đã bị tổn thương có thể đứt trước các khu vực khác.

Điều này giải thích vì sao một số bao nhìn hoàn chỉnh sau khi may nhưng lại bị bung miệng trong quá trình xếp hàng hoặc thử rơi.

10. Rủi ro thứ tám: Tăng xù lông, bụi sợi và bám bẩn máy

Khi nút thắt hoặc điểm dày bị ép qua các chi tiết dẫn, bề mặt chỉ có thể bị cạo mạnh. Kết quả là:

• Sợi con bị tách khỏi thân chỉ.
• Bề mặt chỉ xuất hiện lông xù.
• Bụi sợi tích tụ quanh đĩa căng.
• Mắt dẫn và khu vực kim nhanh bẩn.
• Dầu bôi trơn trộn với bụi tạo thành cặn.
• Ma sát tiếp tục tăng trong các giờ chạy sau đó.

Vì vậy, một điểm lỗi không chỉ ảnh hưởng tại thời điểm nó đi qua. Các mảnh sợi còn lại có thể làm hệ thống dẫn chỉ bẩn hơn và gây thêm lỗi cho phần chỉ phía sau.

11. Rủi ro thứ chín: Dừng máy và giảm năng suất thực tế

Mỗi lần đứt hoặc kẹt chỉ, người vận hành phải thực hiện nhiều thao tác:

• Dừng máy.
• Tìm vị trí đứt.
• Luồn lại toàn bộ đường chỉ.
• Kiểm tra mắt kim.
• Cắt bỏ đoạn lỗi.
• May lại hoặc xử lý bao bị gián đoạn.
• Kiểm tra các bao vừa chạy trước khi phát hiện lỗi.

Thời gian dừng của một lần có thể không lớn, nhưng khi lặp lại nhiều lần trong ca, tổng tổn thất sẽ đáng kể.

Ngoài thời gian sửa máy trực tiếp, doanh nghiệp còn có thể phát sinh:

• Bao phải may lại.
• Hàng bị giữ lại để kiểm tra.
• Công nhân phải phân loại.
• Chậm tiến độ đóng gói.
• Tăng tiêu hao chỉ.
• Tăng tỷ lệ phế phẩm.
• Giảm sản lượng theo giờ.
• Khiếu nại từ khách hàng.

Do đó, giá mua chỉ thấp hơn chưa chắc tạo ra chi phí sử dụng thấp hơn nếu cuộn chỉ có nhiều nút thắt và điểm dày.

12. Rủi ro thứ mười: Mối nối bị tuột và tạo đầu chỉ tự do

Một mối nối kém có thể vượt qua bộ dẫn nhưng bị bung ra khi chịu lực kéo.

Khi mối nối tuột:

• Chỉ đứt bất ngờ.
• Đầu chỉ có thể quấn vào trục hoặc cơ cấu chuyển động.
• Máy tạo ra một đoạn đường may không có chỉ.
• Phần chỉ sau mối nối có thể rơi khỏi đường dẫn.
• Người vận hành phải luồn lại chỉ từ đầu.

Mối nối vì vậy phải đồng thời đáp ứng hai yêu cầu:

• Đủ bền để không bị tuột khi chạy máy.
• Đủ nhỏ và trơn để đi qua hệ thống dẫn.

Chỉ chú trọng độ bền mối nối mà bỏ qua đường kính và hình dạng là chưa đủ.

13. Những loại điểm dày nào có mức rủi ro cao nhất?

Không phải mọi điểm dày đều gây hậu quả giống nhau. Mức độ rủi ro phụ thuộc vào hình dạng và cấu trúc của điểm lỗi.

Dạng bất thường	Đặc điểm	Rủi ro chính
Nút thắt lớn, đầu thừa dài	Có cạnh và nhánh nhô ra	Mắc mắt dẫn, kẹt đĩa căng
Nút cứng, đường kính lớn	Không thể nén khi qua mắt kim	Đứt chỉ, cong kim
Mối nối dài nhưng mềm	Đường kính tăng trên một đoạn	Lực căng biến động, bỏ mũi
Đoạn chồng nhiều sợi	Tiết diện không ổn định	Ma sát cao, xù lông
Cục xơ hoặc sợi rối	Bề mặt thô, không tròn	Bám bộ dẫn, phát sinh bụi
Mối nối yếu	Dễ tuột khi kéo	Đứt chỉ và mất đường dẫn
Điểm dày kèm thiếu xoắn	Sợi con không được giữ chắc	Tách sợi, xù lông, giảm bền
Điểm dày kèm quá xoắn	Cứng và dễ tạo vòng xoắn	Rối chỉ, xoắn ngược, bỏ mũi

Nút thắt cứng có đầu thừa thường nguy hiểm hơn một mối nối dài nhưng được vuốt gọn. Tuy nhiên, mối nối dài cũng có thể làm lực căng thay đổi trong nhiều chu kỳ liên tiếp.

14. Dấu hiệu nhận biết cuộn chỉ có nút thắt hoặc điểm dày

Do nút thắt có thể nằm sâu bên trong cuộn, doanh nghiệp không phải lúc nào cũng phát hiện được bằng quan sát bên ngoài. Có thể nhận biết thông qua các dấu hiệu trong quá trình chạy máy.

Dấu hiệu trên cuộn chỉ

• Bề mặt cuộn có cục nhô bất thường.
• Các lớp chỉ không đều.
• Có đoạn chỉ khác màu hoặc khác độ bóng.
• Xuất hiện đầu chỉ thừa trên bề mặt.
• Cuộn có nhiều điểm rối hoặc vòng chỉ chéo.
• Chỉ bị dính từng đoạn.

Dấu hiệu trên máy

• Đứt chỉ đột ngột dù máy đang chạy ổn định.
• Chỉ thường đứt gần kim.
• Lực căng thay đổi mà không điều chỉnh máy.
• Máy bỏ một vài mũi ngẫu nhiên.
• Có tiếng bật nhẹ khi điểm dày đi qua đĩa căng.
• Chỉ bị giật trên đường dẫn.
• Cần giật chỉ chuyển động không ổn định.
• Bụi sợi tích tụ nhanh bất thường.

Dấu hiệu trên đường may

• Một đoạn bị siết chặt hơn.
• Một đoạn mũi may bị lỏng.
• Khoảng cách mũi không đều.
• Có mũi không khóa.
• Chỉ bị xù hoặc dập tại một vị trí.
• Đường may bị gián đoạn trong thời gian ngắn.

15. Cách xác định nút thắt có phải nguyên nhân gây đứt chỉ hay không

Khi máy đứt chỉ, không nên vứt ngay đoạn chỉ bị đứt. Hãy giữ lại để kiểm tra.

Bước 1: Quan sát hai đầu đứt

Nếu điểm đứt nằm sát nút hoặc mối nối, khả năng cao đây là nguyên nhân trực tiếp.

Nếu đầu chỉ bị tưa mạnh, có thể chỉ đã bị cạo tại mắt kim hoặc mắt dẫn trước khi đứt.

Bước 2: Kiểm tra đoạn chỉ phía trước và phía sau

Kéo ra thêm một đoạn chỉ để kiểm tra:

• Có điểm dày tiếp theo hay không.
• Đường kính có đồng đều không.
• Chỉ có bị xoắn cục bộ không.
• Có sợi con bị bung ra không.
• Bề mặt có cục dầu hoặc tạp chất không.

Bước 3: Kiểm tra đường dẫn chỉ

Một nút thắt có thể làm xước hoặc kéo lệch chi tiết máy. Cần kiểm tra:

• Mắt sứ.
• Đĩa căng.
• Thanh dẫn.
• Mắt kim.
• Mặt nguyệt.
• Bộ phận tạo vòng.

Bước 4: Đổi cuộn đối chứng

Lắp một cuộn chỉ đã xác nhận chất lượng tốt và giữ nguyên toàn bộ cài đặt máy.

Nếu hiện tượng đứt chỉ giảm rõ rệt, nguyên nhân nhiều khả năng liên quan đến cuộn chỉ ban đầu hơn là thông số máy.

16. Có nên cho phép nút thắt trong cuộn chỉ may bao không?

Về nguyên tắc chất lượng, cuộn chỉ dành cho máy may công nghiệp tốc độ cao nên hạn chế tối đa nút thắt.

Tuy nhiên, yêu cầu chấp nhận còn phụ thuộc vào:

• Cấu hình máy.
• Cỡ kim.
• Đường kính chỉ.
• Tốc độ vận hành.
• Mức độ tự động hóa.
• Giá trị sản phẩm đóng gói.
• Yêu cầu của khách hàng.
• Khả năng phát hiện và loại bỏ mối nối.

Đối với dây chuyền đóng gói liên tục, một nút thắt có thể gây dừng cả công đoạn. Vì vậy, tiêu chuẩn nội bộ nên được xây dựng theo chi phí rủi ro thực tế, không chỉ dựa trên ngoại quan cuộn chỉ.

Doanh nghiệp có thể quy định:

• Số mối nối tối đa trên một cuộn.
• Loại mối nối được chấp nhận.
• Kích thước tối đa của mối nối.
• Yêu cầu về độ bền kéo tại vị trí nối.
• Cách đánh dấu vị trí nối.
• Phương pháp xử lý khi phát hiện nút.
• Yêu cầu truy xuất lô sản xuất.

Các giới hạn cụ thể nên được xác nhận bằng thử nghiệm trên chính loại máy, kim và tốc độ sản xuất của khách hàng.

17. Vì sao đánh dấu mối nối là giải pháp cần thiết?

Trong trường hợp công nghệ hiện tại chưa thể loại bỏ hoàn toàn mối nối, nhà sản xuất nên đánh dấu để người sử dụng nhận biết trước khi vị trí đó đi vào máy.

Phương pháp đánh dấu có thể gồm:

• Dán nhãn nhỏ ở lớp cuộn gần mối nối.
• Dùng chỉ màu đánh dấu tạm thời.
• Ghi số mối nối trên tem cuộn.
• Tách riêng cuộn có mối nối.
• Quy định cuộn có mối nối chỉ dùng cho mục đích thử nghiệm hoặc công đoạn phụ.

Việc đánh dấu không làm mất rủi ro, nhưng giúp người vận hành chủ động:

• Giảm tốc độ máy.
• Cắt bỏ đoạn nối.
• Nối lại bằng phương pháp phù hợp.
• Thay cuộn trước khi chạy đơn hàng quan trọng.

Không đánh dấu khiến nút thắt trở thành một lỗi ẩn, chỉ được phát hiện sau khi đã gây dừng máy hoặc tạo ra đường may lỗi.

18. Quy trình kiểm soát điểm dày tại nhà máy sản xuất chỉ

18.1. Kiểm soát nguyên liệu sợi đơn

Trước công đoạn chập, cần kiểm tra:

• Độ đồng đều khối lượng tuyến tính.
• Sợi bị rối hoặc kết cụm.
• Cuộn nguyên liệu có đầu nối.
• Độ xù lông.
• Độ ẩm và độ sạch.
• Tình trạng lớp cuộn.

Nguyên liệu đầu vào không đồng đều sẽ làm tăng khả năng hình thành điểm dày ở công đoạn sau.

18.2. Kiểm soát công đoạn chập

Công đoạn chập cần bảo đảm:

• Đủ số đầu sợi theo quy cách.
• Không chập dư sợi.
• Không để một đầu sợi quấn vòng.
• Lực căng các sợi thành phần tương đối cân bằng.
• Bộ dẫn sạch và không mắc xơ.
• Hệ thống dừng khi đứt sợi hoạt động hiệu quả.

Nếu một sợi bị đứt rồi quấn quanh bó chỉ thay vì được loại bỏ, nó có thể tạo ra điểm dày kéo dài.

18.3. Kiểm soát công đoạn se

Ở máy se, cần theo dõi:

• Mức xoắn thực tế.
• Tốc độ trục.
• Lực căng đầu vào.
• Độ ổn định của ống cấp.
• Hiện tượng bóng sợi rung hoặc va chạm.
• Các đoạn rối trước vùng se.

Một điểm dày đi vào vùng se có thể bị siết chặt thành cục cứng, làm mức độ nguy hiểm tăng lên.

18.4. Kiểm soát công đoạn đánh cuộn

Công đoạn đánh cuộn là cơ hội cuối cùng để phát hiện và loại bỏ khuyết tật trước khi giao hàng.

Nên kiểm soát:

• Lực căng cuộn.
• Độ đều của bề mặt.
• Mép cuộn.
• Độ cứng cuộn.
• Điểm nối.
• Đầu chỉ thừa.
• Chỉ rối hoặc chéo lớp.

Nếu có điều kiện, có thể sử dụng cảm biến hoặc cơ cấu kiểm tra độ dày để phát hiện các điểm vượt giới hạn.

19. Quy trình kiểm tra cuộn chỉ tại nhà máy sử dụng

Đơn vị may bao không nhất thiết phải kiểm tra toàn bộ chiều dài của mọi cuộn. Có thể xây dựng phương pháp lấy mẫu theo lô.

Kiểm tra ngoại quan

Quan sát:

• Bề mặt cuộn có phẳng không.
• Có cục nổi hay không.
• Cuộn có bị méo không.
• Các lớp chỉ có chéo bất thường không.
• Có đầu thừa hoặc mối nối nhìn thấy không.
• Màu sắc và độ bóng có đồng đều không.
• Kiểm tra tháo chỉ thủ công

Rút một đoạn chỉ với tốc độ đều và cảm nhận:

• Chỉ có bị giật không.
• Lực tháo cuộn có ổn định không.
• Có điểm mắc không.
• Có đoạn dày hoặc cứng không.
• Chỉ có bị xoắn ngược hay tạo vòng không.

Kiểm tra qua dưỡng hoặc khe giới hạn

Có thể xây dựng một dưỡng kiểm tra phù hợp với cỡ chỉ. Thân chỉ bình thường phải đi qua ổn định, trong khi điểm dày quá mức sẽ bị giữ lại.

Dưỡng cần được thiết kế dựa trên kích thước thực tế của sản phẩm và khả năng đi qua hệ thống dẫn của máy, không nên chọn tùy ý.

Chạy thử trên máy

Chạy cuộn mẫu ở điều kiện gần với sản xuất thực tế:

• Đúng loại máy.
• Đúng cỡ kim.
• Đúng vật liệu bao.
• Đúng tốc độ.
• Đúng lực căng.
• Đúng chiều dài mũi.

Theo dõi số lần:

• Đứt chỉ.
• Bỏ mũi.
• Kẹt chỉ.
• Phải luồn lại chỉ.
• Phải điều chỉnh lực căng.
• Phát hiện điểm dày.

Chạy thử thực tế thường cho kết quả có giá trị hơn việc chỉ kiểm tra độ bền kéo trong phòng thử nghiệm.

20. Cách xử lý khi phát hiện nút thắt đang đi vào máy

Khi nhìn thấy nút thắt trên đoạn chỉ đang cấp, không nên để nó tự đi qua máy ở tốc độ bình thường.

Quy trình xử lý nên gồm:

• Dừng máy tại vị trí an toàn.
• Kéo đoạn có nút ra khỏi hệ thống.
• Cắt bỏ cả nút và phần chỉ đã bị tổn thương quanh nó.
• Nối lại chỉ bằng phương pháp đã được thử nghiệm.
• Luồn chỉ đúng đường dẫn.
• Kiểm tra kim và cụm căng.
• May thử trên một bao mẫu.
• Kiểm tra cả hai mặt đường may trước khi chạy tiếp.

Không nên chỉ cắt sát nút rồi buộc lại một nút mới có kích thước tương đương. Cách này chỉ thay thế một điểm rủi ro bằng một điểm rủi ro khác.

21. Có thể khắc phục bằng cách tăng cỡ kim không?

Sử dụng kim có mắt lớn hơn có thể giúp chỉ và một số điểm dày đi qua dễ hơn. Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp chính để xử lý cuộn chỉ có nhiều nút thắt.

Tăng cỡ kim quá mức có thể gây:

• Lỗ kim trên bao lớn hơn.
• Tăng nguy cơ rách mép bao.
• Làm tổn thương lớp tráng hoặc lớp lót.
• Thay đổi quá trình tạo vòng.
• Ảnh hưởng ngoại quan đường may.
• Tăng lực đâm xuyên.

Cỡ kim phải được chọn theo đường kính chỉ bình thường và vật liệu bao. Không nên chọn kim chỉ để “cho nút thắt đi qua”.

Giải pháp đúng vẫn là kiểm soát độ đồng đều và loại bỏ các mối nối quá lớn.

22. Có thể khắc phục bằng cách giảm lực căng chỉ không?

Giảm lực căng có thể làm nút thắt đi qua đĩa căng dễ hơn trong một số trường hợp. Tuy nhiên, lực căng quá thấp lại gây:

• Mũi may lỏng.
• Vòng chỉ nổi.
• Khóa mũi không ổn định.
• Tăng khả năng rối chỉ.
• Đường may dễ tuột.

Nếu máy đang được cài đặt đúng với cuộn chỉ đạt chuẩn, không nên thay đổi thông số chỉ để bù cho một cuộn có lỗi đường kính.

Cần xác định rõ nguyên nhân thuộc về:

• Cuộn chỉ.
• Cỡ kim.
• Đường dẫn.
• Bề mặt chi tiết máy.
• Thông số lực căng.
• Tốc độ vận hành.

Sau đó mới lựa chọn biện pháp điều chỉnh phù hợp.

23. Nhà cung cấp chỉ nên cung cấp những thông tin gì?

Đối với khách hàng công nghiệp, hồ sơ chất lượng không nên chỉ có độ bền kéo trung bình. Nhà cung cấp nên kiểm soát và cung cấp thêm các thông tin như:

• Quy cách chỉ.
• Vật liệu.
• Khối lượng tuyến tính.
• Số sợi chập.
• Chiều xoắn và mức xoắn.
• Độ bền kéo.
• Độ giãn.
• Độ đồng đều.
• Phương pháp nối chỉ.
• Quy định về số mối nối.
• Khối lượng tịnh của cuộn.
• Mã lô và ngày sản xuất.
• Kết quả chạy thử khi cần thiết.

Đối với các đơn hàng quan trọng, hai bên nên thống nhất tiêu chuẩn chấp nhận mối nối ngay từ đầu để tránh tranh chấp khi sử dụng.

24. Chi phí thật sự của một cuộn chỉ có nhiều nút thắt

Khi so sánh hai loại chỉ, nhiều doanh nghiệp chỉ nhìn vào giá trên mỗi kilogram. Tuy nhiên, chi phí sử dụng thực tế còn bao gồm:

• Thời gian dừng máy.
• Nhân công luồn lại chỉ.
• Bao phải may lại.
• Chỉ bị cắt bỏ.
• Kim và linh kiện hư hỏng.
• Hàng phải kiểm tra lại.
• Nguy cơ giao hàng chậm.
• Rủi ro khiếu nại.
• Tổn thất nếu bao bung trong vận chuyển.

Có thể xem xét chi phí tổng theo nguyên tắc:

Chi phí sử dụng thực tế = Giá mua chỉ + Chi phí dừng máy + Chi phí lỗi đường may + Chi phí phế phẩm + Chi phí khiếu nại

Vì vậy, một cuộn chỉ có giá thấp nhưng nhiều điểm nối có thể đắt hơn một cuộn chỉ ổn định, ít lỗi và chạy máy liên tục.

25. Checklist kiểm soát nút thắt và điểm dày trong cuộn chỉ

Đối với nhà sản xuất chỉ

• Kiểm tra chất lượng nguyên liệu sợi đơn.
• Giám sát số đầu sợi tại công đoạn chập.
• Không để sợi đứt quấn vào bó chỉ.
• Chuẩn hóa phương pháp nối.
• Cắt bỏ điểm rối trước khi se.
• Kiểm soát lực căng các đầu sợi.
• Kiểm tra bề mặt cuộn thành phẩm.
• Ghi nhận số mối nối trên từng cuộn.
• Đánh dấu cuộn có mối nối.
• Lưu mẫu theo lô.
• Chạy thử định kỳ trên máy may thực tế.

Đối với nhà máy sử dụng chỉ

• Kiểm tra ngoại quan khi nhận hàng.
• Phân lô rõ ràng.
• Ghi nhận cuộn gây đứt chỉ.
• Giữ lại đoạn chỉ lỗi để phân tích.
• Không tự động tăng lực căng khi máy đứt chỉ.
• Kiểm tra kim sau khi bị kẹt.
• Thay cuộn đối chứng để xác định nguyên nhân.
• Theo dõi số lần dừng máy theo từng lô chỉ.
• Phản hồi nhà cung cấp bằng hình ảnh và mẫu thực tế.
• Xây dựng giới hạn chấp nhận nội bộ.

Câu hỏi thường gặp

1. Nút thắt nhỏ có thể đi qua máy may bao không?

Một số nút nhỏ có thể đi qua bộ dẫn và mắt kim, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng an toàn. Nút vẫn có thể làm lực căng tăng đột ngột, cạo xước chỉ hoặc gây bỏ mũi.

2. Vì sao chỉ đứt gần kim nhưng không thấy nút thắt?

Điểm dày có thể đã bị giữ lại phía trên, trong khi vị trí yếu nhất nằm gần kim. Ngoài ra, nút có thể bị kéo bung hoặc bị cắt trong quá trình đứt nên khó nhận biết sau đó.

3. Mối nối càng chắc càng tốt có đúng không?

Chưa hoàn toàn đúng. Mối nối cần đủ bền nhưng đồng thời phải nhỏ, mềm, trơn và có hình dạng đồng đều. Một mối nối rất chắc nhưng quá cứng hoặc quá dày vẫn gây kẹt máy.

4. Có thể dùng tay kiểm tra toàn bộ cuộn chỉ không?

Có thể kiểm tra mẫu hoặc kiểm tra các đoạn nghi ngờ, nhưng khó kiểm soát toàn bộ chiều dài của lô lớn bằng phương pháp thủ công. Nhà sản xuất cần kiểm soát lỗi ngay trong quá trình chập, se và đánh cuộn.

5. Nút thắt có làm giảm độ bền đường may không?

Có. Nút có thể gây bỏ mũi, thay đổi lực căng hoặc làm chỉ bị tổn thương trước khi nằm trong đường may. Những yếu tố này đều có thể làm giảm độ bền thực tế của đường may.

6. Cuộn chỉ chỉ có một nút thắt có cần loại bỏ không?

Điều này phụ thuộc vào yêu cầu sản xuất. Với dây chuyền liên tục hoặc sản phẩm có rủi ro cao, một nút thắt vẫn có thể gây dừng máy và làm lỗi sản phẩm. Giải pháp an toàn là đánh dấu và cắt bỏ vị trí nối trước khi đưa vào máy.

Kết luận

Nút thắt, mối nối và điểm dày bất thường trong cuộn chỉ là những khuyết tật có thể gây ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với kích thước bên ngoài của chúng.

Chúng có thể làm tăng lực căng đột ngột, kẹt bộ dẫn, không đi qua mắt kim, gây đứt chỉ, bỏ mũi, cong kim và làm giảm độ bền đường may. Trong dây chuyền may miệng bao liên tục, các lỗi này còn làm tăng thời gian dừng máy, tỷ lệ may lại và nguy cơ khiếu nại từ khách hàng.

Để hạn chế rủi ro, cần kiểm soát đồng thời từ nguyên liệu, công đoạn chập, công đoạn se, đánh cuộn đến thử nghiệm trên máy thực tế. Nhà sản xuất chỉ cũng cần có quy định rõ về số lượng, kích thước và phương pháp đánh dấu mối nối.

Một cuộn chỉ may bao chất lượng không chỉ cần đạt độ bền kéo. Cuộn chỉ còn phải có đường kính đồng đều, bề mặt ổn định, ít điểm dày và khả năng tháo cuộn liên tục trong suốt quá trình vận hành.

Nam Phát Plastic cung cấp các dòng chỉ may bao PE và PP phục vụ may bao gạo, bao thức ăn chăn nuôi, bao phân bón, bao hóa chất và nhiều loại bao bì công nghiệp. Sản phẩm được kiểm soát từ công đoạn chập, se đến đánh cuộn nhằm nâng cao độ đồng đều và khả năng chạy máy.

>>> Xem thêm:

• Ma sát chỉ–kim và bộ dẫn ảnh hưởng chạy máy thế nào?
• Kích thước lõi và góc côn ảnh hưởng thế nào khi lắp cuộn chỉ?
• Chỉ May Bao Đứt Gần Kim: Nguyên Nhân Và Cách Xử Lý