Phan Văn Hoàng- 03/08/2026
- 1
Xoắn S và xoắn Z: Lựa chọn chiều xoắn theo cấu hình máy thế nào?
Hai cuộn chỉ có thể giống nhau về nguyên liệu, quy cách, đường kính và lực kéo đứt nhưng lại cho kết quả chạy máy hoàn toàn khác nhau. Một cuộn may ổn định, tạo mũi đều; cuộn còn lại nhanh chóng xù lông, tách sợi, bỏ mũi hoặc đứt ngay gần kim.
Nguyên nhân đôi khi không nằm ở độ bền của chỉ mà đến từ chiều xoắn cuối cùng của sợi không phù hợp với cơ cấu tạo mũi của máy.
Xoắn S và xoắn Z vì vậy không chỉ là thông số của nhà sản xuất sợi. Đây còn là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tạo vòng chỉ, độ ổn định của lực căng, mức độ xù lông và hiệu suất vận hành của máy may bao công nghiệp.
Nguyên tắc cần nhớ: Phần lớn máy may công nghiệp một kim thông dụng được thiết kế để chạy chỉ có chiều xoắn hoàn tất Z. Tuy nhiên, máy hai kim, máy có cơ cấu móc đối xứng hoặc máy chuyên dụng có thể yêu cầu chiều xoắn khác nhau cho từng vị trí chỉ.
Table of Contents [Hide]
1. Xoắn S và xoắn Z là gì?
Chiều xoắn thể hiện hướng nghiêng của các vòng xoắn trên thân sợi. Theo hệ thống ký hiệu quốc tế, chiều xoắn được biểu thị bằng chữ S hoặc Z. ISO 2 là tiêu chuẩn chuyên dùng để quy định cách ký hiệu hướng xoắn của sợi và các sản phẩm liên quan.
Cách nhận biết tương đối đơn giản:
- Nếu đường nghiêng trên thân chỉ cùng hướng với nét giữa của chữ S, đó là xoắn S.
- Nếu đường nghiêng cùng hướng với nét chéo của chữ Z, đó là xoắn Z.
Coats cũng sử dụng cách nhận biết này và cho biết xoắn S đôi khi được gọi là “right twist”, trong khi xoắn Z đôi khi được gọi là “left twist”. Tuy nhiên, cách gọi xoắn trái hoặc xoắn phải có thể gây nhầm lẫn do còn phụ thuộc vào hướng quan sát. Trong tài liệu kỹ thuật, đơn đặt hàng và phiếu kiểm tra chất lượng, doanh nghiệp nên ghi trực tiếp S hoặc Z thay vì chỉ ghi “trái” hoặc “phải”.
2. Cần phân biệt xoắn sợi đơn và xoắn hoàn tất
Một loại chỉ may nhiều tao thường trải qua ít nhất hai cấp xoắn:
- Xoắn tạo sợi đơn.
- Xoắn chập các sợi đơn thành chỉ thành phẩm.
Trong cấu trúc chỉ may thông dụng, sợi đơn thường được xoắn theo chiều S. Sau đó, hai, ba hoặc nhiều sợi đơn được chập và xoắn theo chiều ngược lại, thường là Z, để tạo ra chỉ may thành phẩm có độ cân bằng tốt hơn.
Vì vậy, khi nói một cuộn chỉ PE 20/6, 20/8 hoặc 20/9 là xoắn S hay xoắn Z, cần xác định chiều xoắn ngoài cùng của chỉ thành phẩm, không phải chiều xoắn bên trong của từng sợi PE 20/1.
Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với nhà sản xuất chỉ may bao. Máy may tiếp xúc và tác động trực tiếp lên cấu trúc chập cuối cùng, nên chính chiều xoắn hoàn tất mới quyết định chỉ có xu hướng:
- Siết chặt thêm trong quá trình may.
- Giữ nguyên trạng thái.
- Hay bị tháo xoắn và tách các tao chỉ.
3. Vì sao cấu hình máy ảnh hưởng đến lựa chọn chiều xoắn?
Trong mỗi chu kỳ tạo mũi, chỉ kim phải đi qua bộ căng, các mắt dẫn, cần giật chỉ, lỗ kim và vật liệu. Khi kim bắt đầu đi lên, một vòng chỉ được hình thành phía sau hoặc bên cạnh kim. Móc, ổ chao hoặc móc dưới sẽ đi vào vòng này để tạo liên kết.
Chuyển động của bộ phận bắt vòng tạo ra một mô-men xoắn nhỏ lên chỉ. Tác động này lặp lại liên tục ở tốc độ cao.
Nếu chiều tác động của máy có xu hướng siết các tao lại, chỉ giữ được cấu trúc ổn định. Nếu máy tác động theo chiều ngược lại, các tao chỉ có thể mở dần, làm bề mặt xù lên và vòng chỉ trở nên thiếu ổn định.
A&E cho biết phần lớn chỉ may công nghiệp được xoắn hoàn tất theo chiều Z vì phần lớn cơ cấu tạo mũi đi vào vòng chỉ kim từ phía bên phải. Trong cấu hình này, xoắn Z giúp hạn chế hiện tượng các tao chỉ bị tháo ra trong quá trình may.
Như vậy, việc chọn S hay Z phải dựa vào hình học tạo mũi, không nên chỉ nhìn vào:
- Chiều quay của mô-tơ.
- Chiều quay của puly.
- Hướng di chuyển của bao.
- Vị trí đặt cuộn chỉ.
- Máy chạy từ phải sang trái hay từ trái sang phải.
Những yếu tố trên có thể liên quan đến cấu tạo tổng thể nhưng không đủ để kết luận chiều xoắn phù hợp.
4. Lựa chọn chiều xoắn cho máy may một kim thông dụng
Đối với máy may một kim có cơ cấu tạo mũi tiêu chuẩn, chỉ xoắn Z thường là lựa chọn ban đầu phù hợp nhất.
Nhóm này bao gồm nhiều loại máy:
- Máy một kim mũi thắt nút.
- Máy một kim mũi xích.
- Máy may miệng bao cầm tay.
- Máy may bao công nghiệp cố định.
- Máy dùng một kim kết hợp với một móc dưới.
Nguyên nhân là phần lớn các máy này sử dụng cơ cấu bắt vòng theo hướng phù hợp với chỉ Z. Khi sử dụng đúng chiều, thân chỉ có xu hướng giữ chặt các tao thay vì mở chúng ra.
Đối với máy may bao mũi xích hai chỉ loại 401, tài liệu kỹ thuật của Union Special ghi nhận hiện tượng chỉ xoắn quanh kim có thể được khắc phục bằng cách sử dụng “left twist thread”. Theo hệ thống tên gọi được Coats và A&E sử dụng, “left twist” tương ứng với chiều Z.
Khuyến nghị cho máy may bao một kim
Với máy may bao một kim đang sử dụng chỉ PE 20/6, PE 20/8 hoặc PE 20/9, nên bắt đầu thử nghiệm bằng:
- Chỉ kim có xoắn hoàn tất Z.
- Độ xoắn được kiểm soát đồng đều giữa các lô.
- Chỉ có độ cân bằng mô-men tốt.
- Bề mặt được xử lý phù hợp với tốc độ máy.
- Cuộn chỉ có độ xả ổn định, không tụt vòng hoặc kéo giật.
Sau đó mới điều chỉnh lực căng, kim, vị trí mắt dẫn và thời điểm móc bắt vòng.
5. Máy may hai kim có phải luôn dùng một cuộn S và một cuộn Z?
Không phải mọi máy hai kim đều có cùng yêu cầu.
Một số máy hai kim mũi thắt nút có hai cơ cấu móc được bố trí đối xứng. Khi đó, hai sợi chỉ kim có thể chịu tác động xoắn theo hai hướng khác nhau.
Trong hướng dẫn sử dụng dòng máy hai kim Juki LU2-4400 và LU2-4420, nhà sản xuất khuyến nghị:
- Kim bên trái, nhìn từ phía trước máy: sử dụng chỉ xoắn S.
- Kim bên phải: sử dụng chỉ xoắn Z.
- Khi không thể phân biệt hoặc bố trí hai loại chỉ riêng biệt, có thể dùng chỉ Z cho cả hai kim.
- Đối với chỉ suốt, tài liệu cho phép sử dụng cả xoắn S và xoắn Z.
Điều này cho thấy không thể áp dụng máy móc quy tắc “máy hai kim bắt buộc một S, một Z” cho tất cả thiết bị.
Cần kiểm tra xem máy thuộc trường hợp nào:
- Hai móc quay đối xứng.
- Hai móc quay cùng hướng.
- Hai kim dùng chung một bộ phận bắt vòng.
- Hai kim có hai móc riêng biệt.
- Máy mũi thắt nút hay máy mũi xích.
- Hai đường may độc lập hay cùng tham gia vào một cấu trúc mũi.
Đặc biệt, hướng dẫn S cho kim trái và Z cho kim phải của Juki là hướng dẫn dành cho cấu hình máy cụ thể. Không nên tự động áp dụng cho mọi máy may bao hai kim hoặc máy tạo mũi 401.401.
6. Bảng lựa chọn chiều xoắn theo cấu hình máy
| Cấu hình máy | Chiều xoắn nên thử trước | Lưu ý |
| Máy một kim tiêu chuẩn | Z | Phù hợp với phần lớn cơ cấu bắt vòng từ phía bên phải |
| Máy may bao một kim, mũi xích | Z | Ưu tiên kiểm tra ở vị trí chỉ kim |
| Máy may bao hai chỉ | Z cho chỉ kim trước | Chỉ móc cần được đánh giá riêng theo hướng dẫn máy |
| Máy hai kim có hai móc đối xứng | S bên trái, Z bên phải nếu tài liệu yêu cầu | Vị trí được xác định khi nhìn từ phía trước máy |
| Máy hai kim có hai móc cùng hình học | Có thể cùng dùng Z | Không suy luận chỉ dựa vào số lượng kim |
| Máy vắt sổ hoặc máy nhiều móc | Theo từng vị trí chỉ | Chỉ kim, chỉ móc trên và chỉ móc dưới có đường đi khác nhau |
| Chỉ suốt của máy mũi thắt nút | S hoặc Z có thể đều sử dụng được ở một số máy | Chỉ kim thường nhạy với chiều xoắn hơn |
| Máy chuyên dụng hoặc máy cải tạo | Theo tài liệu và thử nghiệm thực tế | Cần kiểm tra lại sau khi thay móc, ổ chao hoặc thay đổi cơ cấu |
Bảng trên nên được xem là cơ sở lựa chọn ban đầu. Hướng dẫn chính thức của nhà sản xuất máy luôn được ưu tiên khi có thông tin rõ ràng.
7. Không nên chọn chiều xoắn chỉ dựa vào loại mũi may
Biết máy sử dụng mũi 101, 301 hay 401 là cần thiết nhưng chưa đủ. Hai máy cùng tạo một loại mũi vẫn có thể khác nhau về:
- Hướng móc đi vào vòng chỉ.
- Vị trí rãnh dài của kim.
- Hướng xỏ chỉ qua mắt kim.
- Biên độ cần giật chỉ.
- Kích thước vòng chỉ.
- Vị trí của bộ phận bảo vệ kim.
- Hướng quay và hình dạng của móc.
Do đó, quy trình lựa chọn đúng nên đi theo thứ tự:
Model máy → loại mũi → số lượng kim → loại móc → hướng bắt vòng → vị trí từng sợi chỉ → thử nghiệm thực tế.
8. Cách xác định chiều xoắn phù hợp khi không có tài liệu máy
Trong thực tế, nhiều nhà máy đang sử dụng máy cũ, máy đã thay đầu may hoặc thiết bị không còn tài liệu kỹ thuật. Khi đó, có thể thực hiện quy trình xác định tại xưởng.
Bước 1: Xác định đúng chiều xoắn của chỉ thành phẩm
Lấy một đoạn chỉ dài khoảng 20–30 cm, giữ thẳng dưới ánh sáng tốt và quan sát đường nghiêng ngoài cùng.
Không nên chỉ tháo vài vòng bằng tay rồi phán đoán vì:
- Chỉ có thể đang chứa mô-men dư.
- Các tao bên trong có chiều ngược với chiều chập cuối.
- Chỉ xù lông làm đường xoắn khó quan sát.
- Cách giữ hai đầu có thể vô tình làm chỉ xoắn thêm.
Đối với kiểm tra chính thức, doanh nghiệp có thể sử dụng máy đo độ xoắn và phương pháp đếm trực tiếp. ISO 2061 và ASTM D1423/D1423M đều đề cập đến việc xác định lượng xoắn và chiều xoắn của sợi đơn, sợi chập hoặc sợi cáp.
Bước 2: Quan sát cơ cấu bắt vòng ở tốc độ chậm
Ngắt nguồn điện, quay bánh đà đúng chiều vận hành và theo dõi:
- Kim xuống điểm thấp nhất.
- Kim bắt đầu đi lên.
- Vòng chỉ xuất hiện.
- Đầu móc hoặc ổ chao tiến vào vòng chỉ từ phía nào.
- Vòng chỉ bị kéo theo hướng nào.
Mục tiêu không phải chỉ xác định móc quay thuận hay nghịch, mà phải thấy được hướng tương tác giữa đầu móc và vòng chỉ kim.
Bước 3: Thử hai mẫu chỉ có thông số tương đương
Chuẩn bị hai cuộn:
- Cùng nguyên liệu.
- Cùng số sợi chập.
- Cùng độ mảnh.
- Cùng mức độ xoắn gần tương đương.
- Cùng loại dầu hoặc xử lý bề mặt.
- Chỉ khác chiều xoắn S và Z.
Không nên so sánh hai cuộn khác nhau đồng thời về nguyên liệu, độ xoắn và chất bôi trơn vì sẽ không xác định được yếu tố nào tạo ra sự khác biệt.
Bước 4: Chạy ở tốc độ sản xuất thực tế
Một cuộn chỉ có thể chạy tốt khi quay tay hoặc may chậm nhưng phát sinh lỗi khi máy đạt tốc độ sản xuất. Vì vậy, mỗi mẫu cần được chạy đủ lâu để đánh giá:
- Số lần đứt chỉ.
- Số mũi bị bỏ.
- Mức độ xù sau mắt kim.
- Độ ổn định của dây xích khi máy ra khỏi bao.
- Mức dao động lực căng.
- Hình dạng đầu chỉ sau khi đứt.
- Nhiệt độ kim và tình trạng nóng chảy bề mặt.
- Khả năng tháo đường may đối với đường may mở nhanh.
Bước 5: Khóa thông số theo từng model máy
Sau khi chọn được chiều phù hợp, nên đưa thông tin vào bảng tiêu chuẩn vận hành:
| Hạng mục | Nội dung cần ghi |
| Model máy | Mã máy và số đầu may |
| Kiểu mũi | Một chỉ, hai chỉ, mũi xích hoặc mũi thắt nút |
| Vị trí chỉ | Kim trái, kim phải, móc trên, móc dưới hoặc chỉ suốt |
| Quy cách chỉ | PE 20/6, PE 20/8, PE 20/9 hoặc quy cách khác |
| Chiều xoắn cuối | S hoặc Z |
| Độ xoắn | Số vòng/mét và phạm vi cho phép |
| Kim sử dụng | Hệ kim và kích thước |
| Tốc độ thử | Tốc độ vận hành thực tế |
| Kết quả | Đứt chỉ, bỏ mũi, xù lông và chất lượng đường may |
Cách quản lý này hiệu quả hơn việc ghi chung chung “máy này dùng chỉ PE 20/9”.
9. Dấu hiệu cho thấy chỉ có thể đang chạy sai chiều xoắn
9.1. Các tao chỉ mở ra ngay phía trên mắt kim
Đây là biểu hiện điển hình. Thân chỉ còn tương đối bình thường khi đi qua bộ căng nhưng bắt đầu bung thành nhiều nhánh sau khi qua các mắt dẫn cuối hoặc mắt kim.
9.2. Đầu chỉ đứt có dạng chổi dài
Nếu đầu đứt có nhiều xơ dài, các tao bị kéo tách và không có mặt đứt gọn, cần kiểm tra chiều xoắn bên cạnh các nguyên nhân như ba via mắt kim, móc bị xước hoặc lực căng quá cao.
9.3. Chỉ xoắn vòng quanh thân kim
Tài liệu của Union Special liệt kê tình trạng chỉ xoắn quanh kim trong nhóm nguyên nhân gây bỏ mũi và đề xuất sử dụng chiều xoắn phù hợp, đồng thời giữ vòng chỉ nhỏ và lực căng chỉ kim ở mức thấp cần thiết.
9.4. Máy bỏ mũi ngẫu nhiên khi tăng tốc
Khi các tao chỉ mở ra, vòng chỉ sau kim không còn giữ hình dạng ổn định. Móc có thể bắt được ở tốc độ thấp nhưng bỏ qua vòng chỉ khi tốc độ tăng.
9.5. Lực căng thay đổi dù núm chỉnh không dịch chuyển
Chỉ bị tách tao có đường kính tức thời không đồng đều. Khi đi qua đĩa căng, nó tạo ra lực cản thay đổi, khiến mũi lúc chặt, lúc lỏng.
9.6. Chỉ phát sinh nhiều bụi xơ ở mắt dẫn và kim
Ma sát không chỉ mài mòn bề mặt mà còn tiếp tục tháo các tao chỉ. Sau một thời gian, bụi sợi tập trung tại đĩa căng, mắt dẫn cuối và lỗ kim.
9.7. Không nên quy mọi lỗi xù hoặc đứt chỉ cho chiều xoắn
Chiều xoắn sai chỉ là một trong nhiều nguyên nhân. Những biểu hiện tương tự còn có thể xuất phát từ:
- Kim quá nhỏ so với đường kính chỉ.
- Mắt kim có cạnh sắc hoặc bị mòn.
- Đầu móc có ba via.
- Xỏ chỉ sai đường.
- Lực căng quá cao.
- Kim nóng làm mềm hoặc nóng chảy sợi tổng hợp.
- Móc và kim sai thời điểm.
- Chỉ có độ xoắn quá thấp.
- Chỉ có độ xoắn quá cao và mô-men dư lớn.
- Dầu hoàn tất không phù hợp.
- Cuộn chỉ xả không đều.
Coats lưu ý rằng chỉ có độ xoắn quá thấp có thể bị tháo, xù và đứt; ngược lại, độ xoắn quá cao có thể làm chỉ sống, xoắn nút, tạo vòng hoặc xổ khỏi cuộn.
Vì vậy, khi xử lý lỗi, cần phân biệt hai khái niệm:
- Chiều xoắn: S hay Z.
- Mức độ xoắn: bao nhiêu vòng trên một mét.
Đúng chiều nhưng độ xoắn không phù hợp vẫn có thể chạy máy kém.
10. Ứng dụng đối với chỉ PE 20/6, PE 20/8 và PE 20/9
Trong ký hiệu 20/6, 20/8 hoặc 20/9, số phía sau dấu gạch thường thể hiện số lượng sợi đơn được chập lại. Con số này không cho biết chỉ được xoắn bao nhiêu vòng trên mét.
Do đó:
- PE 20/9 không mặc nhiên có độ xoắn cao hơn PE 20/6.
- Tăng số tao không đồng nghĩa với tăng khả năng chống tháo xoắn.
- Chỉ nhiều tao nhưng độ chập thấp vẫn có thể bung sợi khi qua kim.
- Mỗi quy cách cần được thiết lập độ xoắn riêng theo đường kính, độ mềm và yêu cầu chạy máy.
Đối với phần lớn máy may bao một kim thông dụng, nhà sản xuất chỉ có thể xây dựng Z là chiều xoắn hoàn tất tiêu chuẩn ban đầu. Tuy nhiên, độ xoắn cụ thể của PE 20/6, 20/8 và 20/9 cần được thử nghiệm riêng, không nên sử dụng cùng một tốc độ trục se rồi cho rằng ba sản phẩm sẽ có tính chất tương đương.
11. Thông số nên có trên tiêu chuẩn chỉ may bao
Một bảng thông số kỹ thuật hoàn chỉnh nên thể hiện:
- Nguyên liệu sợi.
- Quy cách sợi đơn.
- Số lượng sợi chập.
- Chiều xoắn cuối S hoặc Z.
- Độ xoắn trung bình, tính bằng vòng/mét.
- Dung sai độ xoắn.
- Độ không đều giữa các vị trí trên cuộn.
- Lực kéo đứt.
- Độ giãn đứt.
- Khối lượng hoặc chiều dài cuộn.
- Hàm lượng dầu hoàn tất.
- Kết quả chạy máy tham chiếu.
- Model máy và cỡ kim đã thử.
Việc chỉ công bố “PE 20/9, cuộn 1 kg” chưa đủ để dự đoán khả năng chạy máy.
12. Vì sao không nên trộn cuộn S và Z trong cùng một lô hàng?
Hai cuộn có chiều xoắn ngược nhau có thể tạo ra trải nghiệm sử dụng khác biệt trên cùng một máy. Nếu chúng bị trộn trong một thùng hàng, khách hàng có thể gặp tình trạng:
- Cuộn đầu chạy ổn định.
- Cuộn tiếp theo xù lông hoặc bỏ mũi.
- Sau khi chỉnh máy cho cuộn lỗi, cuộn khác lại căng quá mức.
- Chất lượng đường may thay đổi giữa các ca sản xuất.
Vấn đề này dễ bị hiểu nhầm là độ bền chỉ không đồng đều, trong khi nguyên nhân thực tế có thể là sự lẫn chiều xoắn.
Nhà sản xuất nên kiểm soát bằng cách:
- Quy định một chiều xoắn duy nhất cho từng mã sản phẩm.
- Tách riêng các máy se S và máy se Z.
- Đánh dấu chiều quay tại vị trí vận hành.
- Ghi S hoặc Z trên phiếu theo dõi lô.
- Kiểm tra lại sau khi thay dây đai, mô-tơ hoặc đấu lại điện.
- Không nhập kho khi chưa xác nhận chiều xoắn cuối.
- Dán nhãn chiều xoắn trên bao bì hoặc phiếu COA khi khách hàng yêu cầu.
13. Cuộn chỉ xả theo chiều nào có làm thay đổi chiều xoắn không?
Chiều xoắn cấu trúc của chỉ không thay đổi chỉ vì đặt cuộn đứng hoặc nằm ngang. Tuy nhiên, cách xả chỉ có thể đưa thêm một lượng xoắn tạm thời vào đoạn chỉ đang chạy.
Khi chỉ được kéo khỏi đầu côn, mỗi vòng chỉ rời cuộn có thể tạo thêm hoặc giảm một vòng xoắn biểu kiến. Ảnh hưởng sẽ rõ hơn khi:
- Khoảng cách từ cuộn đến mắt dẫn đầu quá ngắn.
- Cuộn chỉ lớn nhưng chân chỉ thấp.
- Chỉ có mô-men dư cao.
- Chỉ xả giật.
- Miệng cuộn bị cấn hoặc bị xổ vòng.
- Tốc độ máy thay đổi liên tục.
Vì vậy, khi thử S và Z, cần giữ nguyên cả vị trí cuộn, chiều đặt cuộn và đường xỏ chỉ. Nếu thay đổi đồng thời cách xả cuộn, kết quả thử sẽ thiếu độ tin cậy.
14. Quy trình kiểm tra nhanh tại nhà máy chỉ may bao
Đối với mỗi mã PE 20/6, 20/8 hoặc 20/9, có thể áp dụng quy trình sau:
- Mẫu A: xoắn hoàn tất Z.
- Mẫu B: xoắn hoàn tất S.
Hai mẫu phải có mức xoắn, nguyên liệu, dầu và trọng lượng cuộn gần tương đương.
Chạy lần lượt trên cùng một máy, cùng kim, cùng loại bao và cùng tốc độ. Ghi nhận kết quả trên 100 bao hoặc một khoảng thời gian sản xuất cố định:
| Tiêu chí | Mẫu S | Mẫu Z |
| Số lần đứt chỉ | ||
| Số lần bỏ mũi | ||
| Số lần phải xỏ lại chỉ | ||
| Mức xù tại mắt kim | ||
| Độ đều dây xích | ||
| Mức dao động lực căng | ||
| Hình thức đường may | ||
| Nhận xét người vận hành |
Chiều xoắn phù hợp không nhất thiết là mẫu có lực kéo đứt phòng thí nghiệm cao hơn. Mẫu tốt hơn là mẫu duy trì được cấu trúc và cho số lần dừng máy thấp hơn trong điều kiện vận hành thực tế.
15. Những quan niệm chưa chính xác về xoắn S và xoắn Z
“Chỉ càng nhiều tao thì càng khó bị tháo xoắn”
Không hoàn toàn đúng. Chỉ nhiều tao có thể chịu lực lớn hơn, nhưng nếu chiều xoắn không phù hợp hoặc độ xoắn chập quá thấp, các tao vẫn có thể bị mở khi đi qua kim.
“Máy quay thuận dùng Z, máy quay nghịch dùng S”
Đây là cách kết luận quá đơn giản. Cần quan sát hướng móc đi vào vòng chỉ, không chỉ nhìn chiều quay của mô-tơ hoặc bánh đà.
“Máy hai kim luôn bắt buộc một S và một Z”
Chỉ đúng với một số cấu hình có hai móc hoặc hai đường xỏ đối xứng. Tài liệu Juki khuyến nghị S cho kim trái và Z cho kim phải ở những model cụ thể, nhưng cũng cho phép dùng Z ở cả hai kim khi không thể tách riêng hai loại chỉ.
“Tăng lực căng có thể khắc phục chỉ sai chiều”
Tăng lực căng đôi khi làm vòng chỉ nhỏ hơn và tạm thời giảm bỏ mũi, nhưng đồng thời làm ma sát tại kim tăng lên. Đây không phải giải pháp bền vững nếu các tao chỉ đang liên tục bị tháo.
“Chỉ suốt và chỉ kim phải có cùng chiều xoắn”
Không phải lúc nào cũng cần thiết. Trong hướng dẫn Juki nói trên, cả S và Z đều có thể được sử dụng cho chỉ suốt, trong khi chỉ kim được khuyến nghị theo từng vị trí cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
1. Xoắn Z có phải là tiêu chuẩn cho chỉ may bao không?
Xoắn Z là lựa chọn phổ biến và thường phù hợp với máy may bao một kim có cấu hình tiêu chuẩn. Tuy nhiên, cần xác nhận bằng hướng dẫn của đầu máy hoặc thử nghiệm thực tế, đặc biệt đối với máy hai kim và máy đã được cải tạo.
2. Có thể nhận biết chiều xoắn bằng cách cho chỉ tự xoắn lại không?
Cách này chỉ có giá trị tham khảo. Chỉ có thể chứa mô-men dư hoặc có nhiều cấp xoắn. Quan sát đường nghiêng ngoài cùng hoặc đo bằng thiết bị kiểm tra xoắn sẽ đáng tin cậy hơn.
3. Chỉ chạy được nhưng thường xuyên xù gần kim có phải do sai chiều xoắn?
Có thể, nhưng chưa đủ để kết luận. Cần kiểm tra thêm kích thước kim, ba via, lực căng, độ nóng của kim, đường xỏ chỉ và chất lượng dầu hoàn tất.
4. Máy may bao hai chỉ có cần hai chiều xoắn khác nhau không?
Không nhất thiết. Chỉ kim và chỉ móc có đường đi khác nhau nhưng yêu cầu cụ thể phụ thuộc vào thiết kế máy. Không nên tự động áp dụng quy tắc của máy hai kim mũi thắt nút cho máy may bao mũi xích.
5. Nên ghi thông tin chiều xoắn trên báo giá như thế nào?
Có thể ghi:
- PE 20/9 – final twist Z – twist level theo tiêu chuẩn kỹ thuật đã thống nhất.
Đối với khách hàng có máy đặc biệt, nên bổ sung model máy, vị trí sử dụng và mẫu đã được duyệt.
Kết luận
Lựa chọn giữa xoắn S và xoắn Z không nên dựa trên thói quen hoặc tên gọi chung của máy. Yếu tố quyết định là cách móc, ổ chao hoặc móc dưới tương tác với vòng chỉ tại từng vị trí.
Trong thực tế sản xuất:
- Máy một kim tiêu chuẩn thường ưu tiên chỉ xoắn Z.
- Máy may bao một kim thường nên bắt đầu thử bằng chỉ Z.
- Một số máy hai kim đối xứng có thể yêu cầu S cho kim trái và Z cho kim phải.
- Không được áp dụng quy tắc của một model cho tất cả máy hai kim.
- Chiều xoắn phải được kiểm soát cùng với độ xoắn, lực kéo đứt, độ giãn, dầu hoàn tất và độ ổn định của cuộn chỉ.
Với chỉ PE 20/6, 20/8 và 20/9, kiểm soát đúng chiều xoắn hoàn tất giúp hạn chế tách tao, xù lông, bỏ mũi và đứt chỉ gần kim. Đây là một thông số nhỏ trên phiếu kỹ thuật nhưng có thể tạo ra khác biệt lớn về số lần dừng máy và năng suất đóng bao.
>>> Xem thêm:
- 0 Bình luận
